
Parte na sang pang adlaw-adlaw nga pangabuhi sang mga Pilipino ang pangpanakayon sa mga dipasahiro nga dyip labi nagid sa mga tawo nga wala sang kasarang nga magbakal sang salakyan ukon motor. Naga sakay ang mga tawo para maka abot sa ila padulungan, sa iskwelahan ukon sa lagawan man ina. Ang pag biyahe sang dyip ang isa man ka pangabuhian sang mga Pilipino. Kun ang mga bakunado lang pwede nga makasakay, paano ang mga indi bakunado? Tawo na sila kag kinahanglan man nila nga biyahe para maka abot sa ila padulungan.
Duwa na ka tuig sing nag umpisa ang pandemya. Sa mga ulihi nga bulan sang 2021 nabatyagan naton ang pag nubo sang kaso sa aton pungsod. Naga halog na ang travel restrictions kag maka guwa na liwat ang mga tawo. Pag sulod sang tuig 2022, gulpiyada naman nga nag damo ang kaso sang COVID-19. Dali-dali nga nag hulag ang gobyerno kag nag anunsyo sang layi para matapna dayun ang pagdamo pagid sang kaso sang COVID-19.
Ang Department of Transportation (DoTr) nag isyu sang Department Order No. 2022-001 ukon mas kilala nga “No Vaccination No Ride Policy.” Ang rason sng ini nga layi amo ang pag pahagan-hagan sang mga pampubliko nga transportasyon kag para mapaiway ang mga indi bakunado sa paggwa sa ila mga panimalay agod ma protektahan sila ukon ang ila pamilya batok sa sakit nga COVID-19.
Ang pagpabakuna ang isa ka pamaagi para mangin hilway ang mga tawo sa grabe nga sintomas sang COVID-19. May ara sang may gusto nga magpabakuna kag may ara man sang indi tungod sa ila personal nga rason.

May karapatan ang mga tawo nga mag desisyon kun mapa bakuna sila ukon indi. May karapatan man ang mga tawo nga mag sakay sad dyip kag may karapatan man ang drayber na pandilian nga pasakyon ang mga tawo nga indi bakunado tungod parti ina sang gina tawag nga basic human rights. Ang layi indi dapat nga mag diskriminar sang mga tawo. Sa Seksyun 1, Artikulo III sang Bill of Rights naka butang nga “No person shall be deprived of life, liberty, or property without due process of law, nor shall any person be denied the equal protection of laws.”
Ang ini nga layi kuntani ang maga protekta sa mga indi bakunado para indi sila matapikan sang COVID-19, apang gin kuhaan naman sila sang ila kuntani masarang nga pamaagi para sa ila mahapos nga pag panglakaton. Ang layi indi maka bulig sa mga imol. Kinahanglan sang mga tawo nga magbiyahe, bakunado man kun indi.
Kinahanglan nila magpangabuhi. Grabi na ang halit sang nag linigad nga tuig tungod sa mga lockdown, pag pasira sang mga pangabuhian. Wala sang kwarta ang mga tawo. Kun pangdili-an pagid sila nga mag biyahe pakadto sa ulubrahan nila, paano na lang mangabuhi ang mga tawo? Diin sila makuha sang kwarta nila inug buhi sa ila pamilya?
Mapilitan ang mga tawo mag pa bakuna para lang maka guwa sila, ti diin na ang kahilwayan dira? Biskan para ini sa kaayuhan sang kadam-an, labi na sang indi bakunado indi man gihapon sakto nga ipa obligar gid nga ang mga bakunado lang ang maka sakay.
Maski ano nga pamaagi pa ang obrahon para malikawan nga indi matapikan sang ini nga maskit ang isa ka tawo kon wala man lang sila gihapon may maihatag nga pagkaon para sa ila pamilya, magmalasakit man ina sila gihapon sa gutom.
Ang kinahanglan nga obrahon sang aton gobyerno amo ang pabaskugon ang health care system sang pungsod kag edukaron ang mga pumuluyo sng insakto nga benepisyo kag importansya sng mga bakuna, para ma engganyo sila nga mag pabakuha kag indi sila mapilitan lang.

















